Budala

Dostoyevski Budala’da, sara hastası Prens Mişkin’i eserinin merkezine yerleştirir. Tedavi için gittiği İsviçre’den dönen Prens ikiyüzlülük, entrika, ahlaki yoksunluk üzerine kurulu bir dünyada; iyi yürekli, dürüst ve açık bir insan olmanın zorluklarıyla mücadele eder. Dürüst olmak “budala” olmaktır çünkü., Dostoyevski’nin en önemli kadın kahramanlarından, tutku ve güzelliğin sembolü Nastasya Filopovna’ya duyduğu aşk, Prens Mişkin’i 19. yüzyıl Rus edebiyatının kült kahramanlarından birine dönüştürürken Budala’yı da gelmiş geçmiş en güzel aşk romanları arasına ekler. 
 

“Bir ‘budala’, sara hastası, aynı zamanda sıra dışı ölçüde zeki olan Prens Mişkin, başkalarından oldukça farklıdır; ‘bilinçdışı’yla çok daha yakın ve engelsiz bir ilişkisi vardır. Aşkın bir hale yükseldiği, idrak anları yaşar. Aydınlanma anlarında gelmiş geçmiş tüm varlıkları, duyguları, çekilen acıları ve kavrayış tecrübe eder. Bütün bunların dünyaya ait olduğunun farkındadır. Büyülü varoluşunun özü buradadır işte. Bu mistik bilgelik, kendi çabasıyla elde ettiği ya da ona bahşedilen bir birikim değildir; o bunu arzulamamıştır bile. Yalnızca tecrübe eder. Dahası rastgele gelişen bu duygu ve düşüncelere de sahip değildir. O tam anlamıyla, her şeyin kabul gördüğü, sadece en uzak düşüncelerin değil, aksinin bile doğru olabileceği büyülü sınırlarda birden fazla kez dolanır.”
 

Herman Hesse – “Thoughts on The Idiot of Dostoevsky”