Kızıl Sultan'dan Ulu Hakan'a

Sultan II. Abdülhamid, Osmanlı tarihinin en çok tartışılan hükümdarlarından biri, aynı zamanda Türkiye’deki siyasi ve ideolojik ayrışmaların merkezinde yer alan güçlü bir simgedir. Kimi çevreler onu “Kızıl Sultan” olarak mahkûm ederken kimileri “Gök Sultan” veya “Ulu Hakan” unvanlarıyla yüceltmiştir. Necmettin Alkan, Kızıl Sultan’dan Ulu Hakan’a: Sultan II. Abdülhamid Algısı adlı bu çalışmada, birbirine bütünüyle zıt bu tanımlamaların 1890’dan 2020’ye uzanan yüz otuz yıllık serüvenini inceliyor.

Jön Türklerden İttihatçılara, Kemalistlerden Türkçü ve muhafazakârçevrelere, milliyetçilerdenİslamcılara kadar farklı siyasi grupların II. Abdülhamid hakkında oluşturdukları söylemleri; bu söylemlerin kurgulandıkları siyasi atmosfer ve arka planlarındaki sosyolojik hadiselerle birlikte ele alan kitap geniş bir kaynak çeşitliliği sunuyor. Yüz otuz yıllık bir dönemi gazeteler, dergiler, ders kitapları, hatıratlar, edebî eserler, karikatürler ve televizyon yapımları dâhil zengin bir kültür evreninin içinde değerlendiriyor. Böylece yalnızca bir padişah hakkındaki görüşlerin nasıl değiştiğini değil, tarihî şahsiyetlerin iktidar ve muhalefet mücadelelerinde nasıl araçsallaştırıldığını da ortaya koyuyor.

Okuru hazır hükümlerden ziyade kaynaklarla düşünmeye davet eden çalışma, siyasi değişimlerin tarih algısını nasıl dönüştürdüğünü ve bugünün tartışmalarının hangi köklere dayandığını merak edenler için dikkat çekici bir çalışma.